Content Editor

 
head.jpg


ŞEHİR Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi'nden Avrupa Birliği ve TÜBİTAK tarafından desteklenmeye değer görülen üç yeni proje;

1)   Ortak Temsil Uzayı Yardımıyla Dil Kaynaklarının Ortak Kullanımı / Yrd. Doç. Dr. Onur Güzey / TÜBİTAK 3001 / 18 Ay

Bu projede bir ortak temsil uzayı kullanılarak, Türkçe doğal dil işleme uygulamalarının yabancı dillerdeki kaynaklardan faydalanması sağlanacaktır. Bu uzayın doküman sınıflandırma gibi uygulamalarda, uzayı oluşturan diller arasında ortak kaynak kullanımını sağladığı bilinmektedir. Bu nedenle projenin bu ve benzer uygulamalarda kullanılabilen Türkçe dil kaynaklarını arttıracağı öngörülmektedir. Proje Türkçe ve benzer morfolojik zenginlikteki diller üzerine odaklıdır ve bu dillerde bildirilen en iyi sonuçların geliştirilmesini hedeflemektedir. Proje sonucunda, Türkçe için etkinliği deneylerle kanıtlanan ortak dil temsilleri ve bunları destekleyen dil araçları, doküman sınıflandırma gibi problemlerde doğrudan kullanılabilecek şekilde diğer araştırmacılarla paylaşılacaktır.

2)   Kablosuz Sensör ve Biyosensör Uygulamaları için Anahtarlı Kapasitör DC-DC Çevirici Tasarımı / Yrd. Doç. Dr. Hakan Doğan / H2020 Marie Sklodowska Curie Reintegration Panel / 24 Ay

Sürekli artan enerji maliyetleri ve değeri, araştırmacıların enerji verimli ve uygun maliyetli sistemlere yoğunlaşmalarına neden olmaktadır.  Ek olarak, kullanımları çok geniş bir alana yayılan kablosuz ağ teknolojileri ve mobil platformlar için maliyet ve enerji açısından verimli çözümlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sayede iyi performansa sahip ve uzun pil ömrü olan cep telefonları, tabletler, medikal cihazlar..vb ürünler düşük fiyatlı olabilmektedir. Söz konusu proje, kablosuz ağlar, biyolojik ve enerji verimli sistemler için düşük maliyetli ve enerji verimli entegre devreler olarak tanımlanabilecek bu iki trendin kesişim kümesine odaklanmaktadır.

Bu çalışmanın amacı, yüksek entegrasyonlu kablosuz sistemler, enerji toplayıcılar ve biyosensörler için yüksek verimli, ölçülebilir, düşük maliyetli entegre devreler tasarlamak ve analiz etmektir. Projede esas olarak Anahtarlı Kapasitör DC-DC Çevirici analizine ve tasarımına odaklanılacaktır. Bu çeviriciler, yüksek fiyatlı ve hantal çip indüktörlerine duyulan gereksinimi ortadan kaldıracak ve düşük güç gerektiren uygulamalarda da tamamiyle çiplere entegre edilebileceklerdir.
Yüksek güç gerektiren uygulamalarda Anahtarlanan Kapasitörlü DC-DC Çeviriciler daha ucuz ve küçük boyutta çip dışı kapasitörler ile çalışabilecek şekilde tasarlanabilecektir. Önerilen araştırmada bu iki tip çevirici, osilatörler (VCO) ve yüksek güç yükselteçleri (PA) gibi kiritik kablosuz ağ iletişim bloklarında performansları test edilmek üzere tasarlanıp analiz edilecektir. Anahtarlanan Kapasitörlü DC-DC Çeviriciler düşük maliyet ve yüksek verimlilikte istenilen performansı sağlayacak şekilde tasarlanıp, optimize edilecek ve VCO’lar ile PA’lara entegre edilecektir. Bu çalışma ile, kablosuz ağ, biyosensör ve enerji toplayıcı çözümlerinde kullanılacak anahtarlı kapasitör sistemleri ve çeviricilerin tasarımı için atılmış ilk adım olacaktır.

3)   Mobil Telefon ve ISM Bandı Frekanslarında Çalışan, Enjeksiyon Kilitli, Hızlı Kilitlenebilen ve Düşük Faz Gürültülü Kesirli Frekans Sentezörü Tasarımı / Yrd. Doç. Dr. Hakan Doğan / TÜBİTAK 1001 / 36 Ay

Faz kilitli çevrimler (PLL) ve frekans sentezörleri (Synthesizer) modern elektronik sistemlerin kalbinde yer alan en kritik bloklardan olup,  mikroişlemciler için saat oluşturmaktan komünikasyon sistemleri için alıcı/verici frekansları oluşturmaya, ADC (Analog Sayısal Çevirici) ve DAC (Sayısal Analog Çevirici) saatleri oluşturmaya kadar değişik alanlarda kullanılmaktadır. Bu çevrimler her sistemde kullanılan evrensel bloklar oldukları için yoğun bir şekilde çalışılagelmekte ve performans kriterlerinde ilerlemelere sebep olacak önemli metotlar geliştirilmektedir. Buna rağmen, ilerleyen teknolojiler ile daha hızlı veri aktarım hızlarına sahip, daha sağlam, daha hızlı ve daha az güç tüketen iletişim sistemleri geliştirildiğinden, devamlı bir şekilde daha da iyi performansa sahip faz kilitli çevrimler ve frekans sentezörlerinin tasarlanması gerekmektedir. Bu sebeple önerilen proje dahilinde PLL ve sentezörler için en kritik performans kriterlerinden olan kilitleme hızı, faz gürültüsü (Phase Noise) ve spur (Spurious Tones) konuları çalışılacak ve hızlı kilitleme hızına sahip, düşük faz gürültülü ve düşük spur seviyeli PLL ve sentezör tasarlama teknikleri araştırılacaktır. Bu tekniklerin kullanılacağı 2GHz-2.5GHZ cellular ve ISM bandları civarına kilitlenecek bir sentezör tasarlanacaktır.

Projenin özgün kazanımları şöyle sıralanabilir:
  • Kesirli bölme işlemi yapabilen düşük faz gürültülü bir referans saat çarpıcı tasarlanacaktır.
  • Ultra düşük gürültülü bir frekans ikileyici (doubler) veya dörtleyici (quadrupler) tasarlanacak ve sentezör faz gürültüsüne etkisi görülecektir.
  • MDLL veya frekans katlayıcı çıkışını alan ve bununla düşük gürültülü RF frekansı üreten enjeksiyon kilitli LC VCO kullanlan bir sentezör tasarlanacaktır.
  • Kesirli çarpımın MDLL kısmında yapılarak sentezörün tam sayılı çarpıcı olarak çalışması sayesinde faz gürültüsünün indirilmesine ve  ΣΔ etkilerinin minimize edilmesine çalışılacaktır.
  • Enjeksiyon kilitleme tekniğinde puls yutma (pulse swallowing) veya replika VCO kullanılarak, kesirli çarpma katsayısı elde edilmeye çalışılacaktır.
  • Frekans sayıcı kullanılarak anlık frekans belirlenecek ve bir algoritma veya LUP kullanılarak hızlı bir şekilde gereken frekans bandına atlanması sağlanacaktır. Bu şekilde birkaç mikrosaniye kilitleme zamanı elde edilebilecektir.