Sağlıklı Kentler için Toplum Katılımlı Bir Model Önerisi
10.07.2019
Yaşam Çevrelerinin, Sağlık Göstergeleri ve Yaşam Kalitesi ile İlişkisi: Sağlıklı Kentler için Toplum Katılımlı Bir Model Önerisi
​​Şehir Araştırmaları Merkezi Müdür Yardımcısı ve İstanbul Şehir Üniversitesi öğretim görevlisi Doç. Dr. Eda Ünlü Yücesoy TUBİTAK 1003 “Yaşam Çevreleri ve Yerleşme İçi İlişkiler” çağrısı kapsamında fonlanacak olan “Yaşam Çevrelerinin, Sağlık Göstergeleri ve Yaşam Kalitesi ile İlişkisi: Sağlıklı Kentler için Toplum Katılımlı Bir Model Önerisi” başlıklı projenin yürütücülüğünü yapacak. Sağlık araştırmaları, kentsel yaşam kalitesi, mekansal istatistik, ağ analizi ve aktif kentler temaları üzerine odaklanacak olan proje aynı zamanda Gazi Üniversitesi’den Doç.Dr. Burcu Özüduru ve Hacettepe Üniversitesi’nden Prof.Dr. Hilal Özcebe ortaklığında gerçekleştirilecektir.

Proje Özeti:

Kentlerdeki yaşam çevrelerinin mekansal özellikleri ile yaşayanların sağlık ve refah seviyeleri arasında önemli bir ilişki bulunmaktadır. Bu projenin ana hipotezi, yaşam çevrelerinin fiziksel yapıtaşlarını oluşturan elemanların, örneğin arazi kullanımının niteliği ve çeşitli kentsel servislerin yer seçimlerinin, yaşam çevrelerinin yoğunluğunun, yol ağlarının morfolojik ve topolojik özelliklerinin, kentsel kaynak ve hizmetlerin mekansal dağılımının kişilerin fiziksel aktivite ve sosyal etkileşim seviyelerine, aktif yaşam ile ilişkili olarak beden kitle indekslerine, ruh sağlıklarına ve refah seviyelerine önemli etkisi  olduğudur. Bu proje ile yaşam çevrelerinin fiziksel özelliklerinin (yol ağı morfolojisinden elde edilen indeksler (morphometrics), arazi kullanım çeşitliliği ve yoğunluğu, nüfus yoğunluğu, yaşayanların çeşitli sosyo-ekonomik özellikleri) ve bu özellikleri kullanarak farklı ölçeklerdeki kentsel sağlık göstergelerinin (fiziksel aktivite, obezite ve bulaşıcı olmayan kronik hastalıklar (kalp hastalıkları, hipertansiyon, diyabet, depresyon) incelenmesi amaçlanmaktadır. Sağlıklı, yaşam memnuniyeti ve kalitesi yüksek kent vizyonu ile Türkiye’de de hızla artan kanıta dayalı (evidence-based) çalışmalara bir örnek olarak toplum katılımlı bir model çerçevesinde yaşam çevreleri ile yerleşme içi ilişkiler incelenecektir. Bu çalışma ile coğrafi olarak farklı düzeylerde (bölge, il ve Ankara ili genelinde mahalle ölçeğinde) farklı değişkenleri kapsayarak analizler yapılacak, fiziksel aktiviteye yönelik sağlık göstergeleri mekansal özelliklerle ilişkilendirilecek ve öznel değerlendirmeleri de analizlere katan toplum katılımlı bir model ile ileride yapılacak diğer çalışmalara örnek oluşturulmuş olunacaktır. Bu farklı düzeylerde ilk kez yol ağı morfolojisinin bağlanabilirlik, aradalık, yakınlık gibi özelliklerini de içeren çeşitli değişkenlerle mekansal istatistiksel analizler (katmanlaştırma, kümelenme, mekansal otoregresyon vb.) kullanılarak ilişkisel çözümlemeler yapılacaktır.