Kelami Parçacıkçı Fizik Teorisinde Doğal Fenomenlerin Açıklanması
3.01.2020
ŞEHİR Öğretim Üyesi Doç. Dr. İshak Arslan'ın "Kelami Parçacıkçı Fizik Teorisinde Doğal Fenomenlerin Açıklanması" başlıklı projesi, TÜBİTAK 1003 programı kapsamında desteklenmeye uygun bulundu.
​​​İstanbul Şehir Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Felsefe Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İshak Arslan’ın yürütücülüğünü yapacağı "Kelami Parçacıkçı Fizik Teorisinde Doğal Fenomenlerin Açıklanması" başlıklı proje, TÜBİTAK 1003 Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı İslam Medeniyeti ve Bilim Tarihi Çağrısı​ kapsamında 30 ay süresince desteklenecek. Arslan'ın üstlendiği alt proje; Kelami Mu‘tezilî, Eş‘arî, Mâtürîdî ve Yeni-Eş‘arî parçacıkçı fizik teorilerinde atomik bileşimler ile ikincil nitelikler arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğunu uygulamalı örnekleri üzerinden aydınlatmayı ve kelami bilimsel rasyonalitenin sınırlarını keşfetme amacını taşıyor. 

İstanbul Şehir Üniversitesi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Marmara Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi’nden araştırmacıların hazırladığı ana projenin başlığı ise "11. ve 13. Yüzyıllar Arası İslam Düşüncesinde Fiziksel Teori Modelleri: Yöntem, Kuram ve Uygulama"

İstanbul Medeniyet Üniversitesinden Doç. Dr. Halil İbrahim Üçer tarafından yönetilen, farklı üniversitelerden çok sayıda akademisyen ve uzmanın yer aldığı proje 11. ve 13. yüzyıllar arasında İslam dünyasında geliştirilen süreklilikçi ve parçacıkçı fizik teori modellerinin kuram, yöntem ve uygulama açısından aydınlatılması amacını taşıyor. Bu amaç etrafında proje Meşşai nitelikçi, kimyevî nitelikçi ve kelâmî parçacıkçı modellerin fiziksel evreni açıklarken hangi ölçüde yeterlilik, tutarlılık ve özgünlüğe sahip olduğunu göstermeyi hedefliyor. 

Proje hakkında:
Ana proje fizik teori modellerini kuram ve bilimsel açıklama yöntemi açısından inceleyerek bu modellerin temel yapısını ve ilkelerini aydınlatacak, Antik-Helenistik dönemden tevarüs ettikleri bilimsel birikime nispetle özgünlüklerini tartışacak ve alt projelerde incelenecek uygulamalı alanlardaki sonuçlar etrafında tutarlılık ve yeterliliklerini sınayacaktır. Birinci alt proje; Mu‘tezîlî atomcu ve Eş‘arî-Yeni-Eş‘arî atomcu teorileri dikkate alarak kelâmî parçacıkçı fiziksel teori modelinin doğal fenomenleri tikel seviyede nasıl açıkladığı ve farklı fiziksel sorunları nasıl çözdüğünü araştıracak, parçacıkçı model içerisinde inşa edilen kuramsal ve yöntemsel çerçevenin tikel fenomenler alanında ne ölçüde takip edilip uygulandığını, tutarlılık kriteri etrafında test edecektir. İkinci alt proje; Meşşâî nitelikçi ve kimyevî nitelikçi teorileri dikkate alarak süreklilikçi fizik teori modelinin doğal fenomenleri tikel seviyede nasıl açıkladığı ve farklı fiziksel sorunları nasıl çözdüğünü araştıracak, süreklilikçi model içerisinde inşa edilen kuramsal ve yöntemsel çerçevenin tikel fenomenler alanında ne ölçüde takip edilip uygulandığını, tutarlılık kriteri etrafında test edecektir. Üçüncü alt proje; süreklilikçi ve parçacıkçı modellerin olağanüstü sayılan doğal fenomenler alanını nasıl açıkladığını araştıracak ve kuram-uygulama tutarlılığını test etmenin yanısıra, farklı modellerin bu fenomenleri izah noktasındaki yaklaşımlarını karşılaştıracaktır.

Proje sonucunda 11. ve 13. yüzyıllar arası İslam düşüncesindeki fiziksel teori modelleri aydınlatılacak, modellerin tarihsel gelişimleri ortaya konularak kuram-yöntem-uygulama açılarından özgünlük, tutarlılık ve yeterlilikleri test edilecek, araştırma boyunca ortaya çıkan veriler farklı türlerde yazılı bilimsel çıktılar olarak ilim kamuoyuyla paylaşılacak, çalıştay ve sempozyumlar aracılığıyla bulgular uluslararası ölçekte tartışmaya açılacaktır.